Οι νέες δυνατότητες διόρθωσης, οι αλλαγές του 2024–2026 και η νέα πλατφόρμα «metavoles»
Στην περιοχή του Λεωνιδίου και γενικότερα της Νότιας Κυνουρίας υπάρχει σήμερα μία αρκετά συνηθισμένη σύγχυση: ένας ιδιοκτήτης βλέπει το ακίνητό του στον δασικό χάρτη, στο Κτηματολόγιο ή και στα δύο, διαπιστώνει μία ένδειξη που δεν περίμενε και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «το ακίνητο βγήκε δασικό» ή ακόμη ότι «το πήρε το Δημόσιο».
Στην πραγματικότητα, τα πράγματα είναι αρκετά πιο σύνθετα — και συχνά πιο διαχειρίσιμα.
Ο δασικός χάρτης καταγράφει πρωτίστως τον χαρακτήρα μιας έκτασης σύμφωνα με τη δασική νομοθεσία. Το Κτηματολόγιο, αντιθέτως, καταγράφει εμπράγματα δικαιώματα, δικαιούχους και τη γεωμετρική απεικόνιση του ακινήτου. Πρόκειται για δύο διαφορετικά συστήματα, τα οποία ασφαλώς αλληλεπιδρούν, αλλά δεν πρέπει να συγχέονται. Κτηματολόγιο
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο Λεωνίδιο, όπου υπάρχουν παλαιοί τίτλοι, αγροτικές ιδιοκτησίες, περιγραφές ακινήτων χωρίς σύγχρονες συντεταγμένες, τοπωνύμια που χρησιμοποιούνται επί δεκαετίες και γεωτεμάχια των οποίων η σημερινή κτηματολογική αποτύπωση δεν ταυτίζεται πάντοτε απόλυτα με την πραγματική ή ιστορική κατάσταση.
«Δασικό» δεν σημαίνει αυτομάτως «ανήκει στο Δημόσιο»
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο που πρέπει να γίνει κατανοητό.
Ο χαρακτηρισμός μιας έκτασης από τη δασική νομοθεσία και το ζήτημα της κυριότητάς της είναι δύο διαφορετικά νομικά θέματα. Αντίστοιχα, το γεγονός ότι ένα τμήμα εμφανίζεται στον δασικό χάρτη με συγκεκριμένο χαρακτηρισμό δεν σημαίνει, από μόνο του, ότι ο ιδιώτης παύει αυτομάτως να είναι κύριος.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες το Ελληνικό Δημόσιο έχει εμφανιστεί στις κτηματολογικές εγγραφές ακριβώς λόγω του τεκμηρίου κυριότητας που συνδέθηκε με τον θεωρούμενο δασικό χαρακτήρα μιας έκτασης. Για αυτές ακριβώς τις περιπτώσεις έχουν θεσπιστεί τα τελευταία χρόνια σημαντικές νέες δυνατότητες διόρθωσης.
Επομένως, όταν ένας ιδιοκτήτης διαπιστώνει πρόβλημα, το σωστό ερώτημα δεν είναι απλώς: «Είναι δασικό το χωράφι μου;» αλλά: Τι ακριβώς εμφανίζει ο δασικός χάρτης, τι εμφανίζει το Κτηματολόγιο, με ποια αιτία εμφανίσθηκε ενδεχομένως το Δημόσιο και ποιος είναι ο τίτλος του ιδιώτη;
Από τις απαντήσεις σε αυτά τα τέσσερα ερωτήματα εξαρτάται και η κατάλληλη διαδικασία.
Ένα απλό παράδειγμα
Έστω ότι κάποιος διαθέτει στο Λεωνίδιο ένα αγροτεμάχιο το οποίο απέκτησε από τον πατέρα του και υπάρχει παλαιό συμβόλαιο.
Στο Κτηματολόγιο όμως διαπιστώνει ότι ένα τμήμα εμφανίζεται διαφορετικά από όσο το γνωρίζει στην πράξη, ενώ συγχρόνως υπάρχει ζήτημα με τον δασικό χάρτη.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεκινήσει αμέσως δικαστική διαδικασία.
Πρέπει πρώτα να απαντηθούν χωριστά τρία ερωτήματα:
- Ιδιοκτησιακά: ποιος έχει τον τίτλο και ποια ακριβώς έκταση περιγράφει;
- Δασικά: ποιος είναι σήμερα ο χαρακτηρισμός του συγκεκριμένου τμήματος και υπάρχει αντίρρηση, απόφαση ΕΠ.Ε.Α., αναμόρφωση ή άλλη πράξη;
- Κτηματολογικά: ποιος εμφανίζεται στο ΚΑΕΚ και εάν το πρόβλημα αφορά δικαιούχο, όρια, εμβαδόν ή θέση.
Μόνο τότε επιλέγεται το κατάλληλο εργαλείο.
Τι άλλαξε σημαντικά από το 2024 μέχρι σήμερα
Οι αλλαγές των τελευταίων δύο ετών έχουν ιδιαίτερη πρακτική σημασία, επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργούν σύνδεση μεταξύ της θετικής εξέλιξης στον δασικό χάρτη και της αντίστοιχης διόρθωσης στο Κτηματολόγιο.
Με τον ν. 5142/2024 προστέθηκε η παρ. 5 στο άρθρο 19 του ν. 2664/1998. Η διάταξη προβλέπει ειδική διαδικασία για περιπτώσεις στις οποίες εμφανίζεται στο Κτηματολόγιο ως ιδιοκτήτης το Ελληνικό Δημόσιο ή η Διεύθυνση Δασών και συντρέχουν οι ειδικότερες νόμιμες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η ύπαρξη ιδιωτικού εμπράγματου δικαιώματος που αποδεικνύεται από τίτλο και η σύνδεση της εγγραφής του Δημοσίου αποκλειστικά με τη δασική βάση της διεκδίκησης.
Ο ν. 5256/2025 διεύρυνε περαιτέρω τις περιπτώσεις στις οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν εξελίξεις στον δασικό χάρτη, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, αποφάσεις αποδοχής αντιρρήσεων και αποφάσεις αναμόρφωσης του κυρωμένου δασικού χάρτη.
Η πρακτική σημασία είναι μεγάλη καθώς αν ένας ιδιοκτήτης έχει ήδη δικαιωθεί ως προς το δασικό σκέλος της υπόθεσής του, δεν πρέπει πλέον να θεωρεί δεδομένο ότι χρειάζεται νέα αγωγή μόνο και μόνο για να αποκαταστήσει την αντίστοιχη κτηματολογική εικόνα. Πρέπει πρώτα να εξεταστεί εάν μπορεί να αξιοποιηθεί η ειδική εξωδικαστική διαδικασία.
Μπορεί να γίνει συμβόλαιο ενώ δεν έχει ακόμη ενημερωθεί ο δασικός χάρτης;
Εδώ υπάρχει επίσης μία σημαντική αλλαγή του 2026.
Με το άρθρο 93 του ν. 5299/2026 τροποποιήθηκε το άρθρο 20 του ν. 3889/2010. Σε περίπτωση κατά την οποία έχει εκδοθεί θετική απόφαση επί αντίρρησης ή έχει εγκριθεί αίτημα αναμόρφωσης, δεν απαιτείται πλέον σε κάθε περίπτωση να περιμένει ο ιδιοκτήτης την τεχνική αναμόρφωση του δασικού χάρτη προκειμένου να προχωρήσει η συμβολαιογραφική διαδικασία. Υπό τις προϋποθέσεις του νόμου μπορούν να χρησιμοποιηθούν η σχετική απόφαση και το απαιτούμενο εξαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην πράξη.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να έχει ήδη θετική απόφαση για αγροτεμάχιο που πρόκειται να πουλήσει, αλλά η ηλεκτρονική εικόνα του δασικού χάρτη να μην έχει ακόμη προσαρμοστεί. Στο παλαιότερο καθεστώς η συναλλαγή μπορούσε να παραμείνει ουσιαστικά «παγωμένη». Σήμερα πρέπει να εξετάζεται εάν μπορεί να αξιοποιηθεί η νέα ρύθμιση χωρίς να αναμένεται η ολοκλήρωση ολόκληρης της τεχνικής διαδικασίας αναμόρφωσης.
Και εάν πρόκειται απλώς για λίγα μέτρα στα όρια;
Υπάρχει μία ακόμη κατηγορία υποθέσεων που στο Λεωνίδιο είναι ιδιαίτερα πιθανό να εμφανίζεται στην πράξη.
Άλλο πράγμα είναι να αμφισβητείται πραγματικά η κυριότητα ενός αγροτεμαχίου και άλλο να εμφανίζεται μία στενή λωρίδα ή ένα μικρό τμήμα ως αποτέλεσμα της διαφορετικής γεωμετρικής αποτύπωσης μεταξύ δασικού χάρτη, παλαιού τοπογραφικού και Κτηματολογίου.
Οι πρόσφατες ρυθμίσεις αντιμετωπίζουν πλέον ειδικότερα και τέτοιες μικρές γεωμετρικές επικαλύψεις, ώστε να μην μετατρέπεται αυτομάτως κάθε τεχνική απόκλιση λίγων μέτρων σε πλήρη ιδιοκτησιακή αντιδικία με το Δημόσιο.
Στην πράξη, όμως, εδώ απαιτείται προηγουμένως σωστή τεχνική ταυτοποίηση του ακινήτου από μηχανικό και νομικός έλεγχος των τίτλων.
Η νέα πλατφόρμα «metavoles»: τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο του 2026
Από τις 18 Σεπτεμβρίου 2026 λειτουργεί η νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα metavoles του Ελληνικού Κτηματολογίου.
Η αλλαγή αφορά κυρίως τις γεωμετρικές διορθώσεις των κτηματολογικών διαγραμμάτων: όρια, σχήμα, θέση και εμβαδόν του γεωτεμαχίου. Η διαδικασία πραγματοποιείται πλέον μέσα από ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον, στο οποίο συμμετέχουν ο ιδιοκτήτης, ο μηχανικός και, όπου απαιτούνται κοινοποιήσεις, ο δικαστικός επιμελητής.
Πρόκειται για ουσιώδη αλλαγή σε σχέση με το προηγούμενο σύστημα.
Μέχρι σήμερα οι γεωμετρικές διορθώσεις στηρίζονταν κυρίως στη διαδικασία του άρθρου 19 παρ. 2 του ν. 2664/1998 και, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, στη διαδικασία του πρόδηλου σφάλματος που αφορούσε γεωμετρικά στοιχεία. Με την ενεργοποίηση του νέου καθεστώτος οι συγκεκριμένες παλαιές διατάξεις καταργούνται για τις περιπτώσεις που υπάγονται στη νέα διαδικασία, με ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις όταν εμπλέκεται το Ελληνικό Δημόσιο ή φορέας της Γενικής Κυβέρνησης. Αυτό έχει άμεσο ενδιαφέρον για έναν ιδιοκτήτη στο Λεωνίδιο.
Εάν, για παράδειγμα, το συμβόλαιό του και το νέο τοπογραφικό δείχνουν ένα γεωτεμάχιο συγκεκριμένης μορφής, αλλά το κτηματολογικό διάγραμμα εμφανίζει διαφορετικά τα όριά του και επηρεάζονται τα γειτονικά ΚΑΕΚ, η υπόθεση εξετάζεται πλέον μέσα από το νέο σύστημα γεωμετρικών μεταβολών.
Ο μηχανικός εισάγει τον Κωδικό Ηλεκτρονικού Διαγράμματος του διαγράμματος γεωμετρικών μεταβολών, οι επηρεαζόμενοι ιδιοκτήτες ενημερώνονται κατά την προβλεπόμενη διαδικασία και μπορούν να υποβάλουν τις απόψεις ή αντιρρήσεις τους, ενώ η πορεία της υπόθεσης παρακολουθείται ψηφιακά.
Τι δεν κάνει όμως το «metavoles»
Το «metavoles» δεν είναι μηχανισμός που μετατρέπει μία δασική έκταση σε μη δασική, ούτε λύνει αυτομάτως μία διαφορά κυριότητας.
Είναι κυρίως το νέο διαδικαστικό εργαλείο για τη διόρθωση της γεωμετρικής εικόνας του ακινήτου στο Κτηματολόγιο.
Εάν το πρόβλημα είναι ότι το ακίνητο εμφανίζεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη», ότι κύριος εμφανίζεται το Ελληνικό Δημόσιο ή ότι υπάρχει πραγματική σύγκρουση τίτλων, πρέπει να εξεταστεί διαφορετική νομική βάση.
Μάλιστα, κατά την πρώτη φάση λειτουργίας της πλατφόρμας, το ίδιο το Ελληνικό Κτηματολόγιο διευκρινίζει ότι το «metavoles» υποστηρίζει υποθέσεις στις οποίες οι εμπλεκόμενοι είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα και δεν περιλαμβάνει προς το παρόν περιπτώσεις με Ελληνικό Δημόσιο, φορείς της Γενικής Κυβέρνησης ή ακίνητα αγνώστου ιδιοκτήτη.
Τρία διαφορετικά προβλήματα – τρεις διαφορετικές λύσεις
Ένας πρακτικός τρόπος να το κατανοήσει ο ιδιοκτήτης είναι ο εξής:
Περίπτωση 1:
«Το ακίνητό μου εμφανίζεται σωστά στο Κτηματολόγιο, αλλά υπάρχει πρόβλημα στον δασικό χάρτη.»
Το πρόβλημα είναι κατ’ αρχήν δασικό και εξετάζονται οι σχετικές διοικητικές πράξεις, αντιρρήσεις, αποφάσεις ΕΠ.Ε.Α. ή δυνατότητες αναμόρφωσης.
Περίπτωση 2:
«Το δασικό ζήτημα έχει λυθεί, αλλά στο Κτηματολόγιο εξακολουθεί να εμφανίζεται το Δημόσιο.»
Εδώ πρέπει να εξεταστεί ιδίως η εφαρμογή της ειδικής διαδικασίας του άρθρου 19 παρ. 5 ν. 2664/1998 και όχι να θεωρηθεί αυτομάτως αναγκαία μία νέα δικαστική διαμάχη.
Περίπτωση 3:
«Είμαι κανονικά ιδιοκτήτης, αλλά το Κτηματολόγιο έχει λάθος όρια, θέση ή εμβαδόν.»
Εδώ βρισκόμαστε κυρίως στο πεδίο των γεωμετρικών διορθώσεων και, από 18.9.2026, πρέπει να εξετάζεται η νέα διαδικασία του «metavoles».
Τι πρέπει να ελέγξει σήμερα ένας ιδιοκτήτης στο Λεωνίδιο
Για ένα οικόπεδο ή αγροτεμάχιο για το οποίο υπάρχει αμφιβολία, θεωρούμε χρήσιμο να συγκεντρωθούν εξαρχής:
- ο τελευταίος τίτλος και, εφόσον απαιτείται, οι παλαιότεροι τίτλοι,
- το ΚΑΕΚ και το σημερινό κτηματολογικό φύλλο και διάγραμμα,
- τυχόν παλαιό και νέο τοπογραφικό,
- η ακριβής εικόνα του ακινήτου στον δασικό χάρτη,
- τυχόν αντίρρηση, απόφαση ΕΠ.Ε.Α., πράξη χαρακτηρισμού ή απόφαση αναμόρφωσης,
- και, κυρίως, η ακριβής ταυτοποίηση του ακινήτου μεταξύ τίτλου, εδάφους, Κτηματολογίου και δασικού χάρτη.
Αυτός ο προκαταρκτικός έλεγχος είναι συχνά σημαντικότερος από την ίδια την επιλογή του ενδίκου βοηθήματος, διότι μπορεί να δείξει ότι μία υπόθεση που αρχικά φαίνεται να απαιτεί δικαστήριο επιλύεται πλέον διοικητικά ή εξωδικαστικά.
Συμπέρασμα
Η βασική αλλαγή των τελευταίων ετών είναι ότι το «δασικό» και το «κτηματολογικό» πρόβλημα δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζονται απομονωμένα.
Μία θετική απόφαση στον δασικό χάρτη μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αξιοποιηθεί για τη διόρθωση του Κτηματολογίου. Μία εκκρεμής τεχνική αναμόρφωση δεν εμποδίζει πλέον κατ’ ανάγκη μία μεταβίβαση. Και μία διαφορά στα όρια ή στο εμβαδόν μπορεί πλέον να ακολουθήσει τη νέα ψηφιακή διαδικασία «metavoles», αντί της παλαιάς διαδικασίας γεωμετρικής διόρθωσης.
Για τον ιδιοκτήτη στο Λεωνίδιο το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι να διαπιστώσει απλώς ότι «υπάρχει ένα δασικό θέμα», αλλά να προσδιορίσει ποιο ακριβώς είναι το νομικό και τεχνικό πρόβλημα του συγκεκριμένου ΚΑΕΚ.
Σε αρκετές περιπτώσεις, αυτή η διάκριση είναι ακριβώς εκείνη που χωρίζει μία μακρά και δαπανηρή αντιδικία από μία σαφώς απλούστερη διαδικασία διόρθωσης.